Ίδρυμα Μποδοσάκη: Υποτροφίες, Αριστείο και Δράσεις για την Ελλάδα
Πίσω από κάποιες από τις πιο σημαντικές μεταπτυχιακές και διδακτορικές διαδρομές νέων Ελλήνων επιστημόνων των τελευταίων 54 ετών, βρίσκεται ένα όνομα που πολλοί φοιτητές γνωρίζουν κυρίως από τις υποτροφίες του: το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Λιγότεροι γνωρίζουν την ιστορία πίσω από αυτό — και το πόσο ευρύ είναι το έργο του πέρα από την παιδεία.
Σε αυτό το άρθρο δες τι είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη, ποιες είναι οι βασικές δράσεις του, και κυρίως πώς λειτουργεί το ιστορικό Πρόγραμμα Υποτροφιών του — ένα από τα πιο μακρόχρονα και αναγνωρισμένα προγράμματα υποτροφιών στην Ελλάδα.
Ένα ίδρυμα αφιερωμένο στις ίσες ευκαιρίες
Το Ίδρυμα Μποδοσάκη ιδρύθηκε το 1972 από τον Πρόδρομο Μποδοσάκη Αθανασιάδη, έναν από τους πιο πολυσχιδείς Έλληνες επιχειρηματίες του 20ού αιώνα. Γεννημένος γύρω στο 1890-1891 στην Καππαδοκία, ο Μποδοσάκης έχτισε από το μηδέν μια επιχειρηματική πορεία που άγγιξε, σύμφωνα με βιογραφικές πηγές, ένα σημαντικό μέρος της ελληνικής βιομηχανικής δραστηριότητας της εποχής του.
Το 1972 συνέστησε το Ίδρυμα που φέρει το όνομά του, στο οποίο κατέλιπε μετά τον θάνατό του το σύνολο της περιουσίας του. Κεντρικό του μέλημα ήταν η παιδεία: ειδικοί θεσμοί που θα βοηθούσαν νέους με υψηλές επιδόσεις αλλά χωρίς οικονομική δυνατότητα, να σπουδάσουν και να ερευνήσουν.
Μια κοινωνία ίσων ευκαιριών, με δυνατότητες και προοπτική για όλους — αυτό παραμένει, μέχρι σήμερα, η κεντρική αποστολή του Ιδρύματος.
Τι κάνει σήμερα το Ίδρυμα
Πέρα από τις υποτροφίες, το Ίδρυμα Μποδοσάκη έχει ένα ευρύ, ενεργό έργο σε πολλούς τομείς, οργανωμένο γύρω από στρατηγικούς πυλώνες όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών και το περιβάλλον.
Χρηματοδότηση έργων και προγραμμάτων σε εκπαίδευση, υγεία, κοινωνία των πολιτών και περιβάλλον, σε συνεργασία με φορείς σε όλη την Ελλάδα.
Αναγνώριση του δημιουργικού έργου νέων Ελλήνων επιστημόνων που διακρίνονται στον κλάδο τους.
Θεσμός αναγνώρισης Ελλήνων και Ελληνίδων που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην επιστήμη με διεθνώς αναγνωρισμένο έργο.
Το Social Dynamo λειτουργεί ως hub στήριξης μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, ενώ το BLOD (Bodossaki Lectures on Demand) είναι μια ελεύθερα προσβάσιμη ψηφιακή βιβλιοθήκη διαλέξεων.
Αριστείο Μποδοσάκη: Η κορυφαία αναγνώριση
Το Αριστείο Μποδοσάκη θεσπίστηκε το 2002 και αποτελεί έναν από τους πιο κύρους θεσμούς αναγνώρισης επιστημόνων στην Ελλάδα. Στόχος του είναι να αναδείξει Έλληνες και Ελληνίδες διεθνούς κύρους στις Θετικές, Τεχνολογικές, Ιατροβιολογικές και Κοινωνικές Επιστήμες, οι οποίοι αποτελούν γνήσια πρότυπα για την κοινωνία.
Κάθε διετία απονέμονται δύο Αριστεία, σε δύο από τα τέσσερα ενεργά επιστημονικά πεδία, με χρηματικό έπαθλο 100.000€ το καθένα. Κάθε Αριστείο απονέμεται σε έναν μόνο επιστήμονα εν ζωή, χωρίς όριο ηλικίας.
Δεν γίνονται δεκτές αυτοπροτάσεις. Η Επιτροπή Αριστείου αποστέλλει προσκλήσεις σε εκατοντάδες διακεκριμένους επιστήμονες και ιδρύματα, ώστε να υποδείξουν υποψηφιότητες με ευρεία γεωγραφική και επιστημονική εκπροσώπηση.
Από την έναρξη του θεσμού έχουν τιμηθεί 11 επιστήμονες διεθνούς κύρους. Το 2026 τιμήθηκαν ο κορυφαίος θεωρητικός επιστήμης υπολογιστών Χρίστος Παπαδημητρίου και η διεθνώς διακεκριμένη οικονομολόγος Πηνελόπη Κουγιανού Goldberg, για τη συμβολή τους στην υπολογιστική σκέψη και στην κατανόηση των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνική ευημερία αντίστοιχα.
BLOD: Η ψηφιακή βιβλιοθήκη διαλέξεων
Το blod.gr (Bodossaki Lectures on Demand) δημιουργήθηκε το 2011 και είναι ο μοναδικός ιστότοπος στην Ελλάδα —και ένας από τους λίγους διεθνώς— που προβάλλει αποκλειστικά βιντεοσκοπημένες διαλέξεις, ομιλίες και εκδηλώσεις λόγου, εντελώς δωρεάν.
37 θεματικές κατηγορίες, περίπου 7.000 θέματα και πάνω από 8.000 ομιλητές — από κορυφαίους Έλληνες επιστήμονες και καλλιτέχνες μέχρι διεθνείς νομπελίστες και συγγραφείς παγκόσμιας εμβέλειας.
Στο BLOD μπορείς να βρεις ομιλίες Ελλήνων ακαδημαϊκών και καλλιτεχνών, αλλά και διεθνών προσωπικοτήτων από τον χώρο της επιστήμης, της λογοτεχνίας και της τέχνης. Στα 15 χρόνια λειτουργίας του, έχουν καταγραφεί χιλιάδες ώρες διαλέξεων που, χωρίς αυτή την πρωτοβουλία, πιθανότατα δεν θα είχαν διασωθεί.
Προγράμματα έκτακτης ανάγκης
Πέρα από τα μόνιμα προγράμματά του, το Ίδρυμα Μποδοσάκη έχει ιστορικά κινητοποιηθεί άμεσα σε περιόδους εθνικής κρίσης, σε συνεργασία με άλλους φορείς και δωρητές.
Κατά την πανδημία COVID-19, το Ίδρυμα διένειμε 3.574 tablets σε μαθητές δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης χωρίς τεχνολογικό εξοπλισμό, σε συνεργασία με εταιρείες όπως η Public-Media Markt, η Allianz, η ΕΥΔΑΠ, η Eurobank, η MYTILINEOS και η BCG.
Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2018 (Μάτι, Ραφήνα, Νέα Μάκρη), σε συνεργασία με το The Coca-Cola Foundation, Κάριτας Ελλάς, Γιατρούς του Κόσμου και ΕΠΑΨΥ, το πρόγραμμα στήριξε πάνω από 2.135 ανθρώπους με οικονομική ενίσχυση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Κατά την προσφυγική κρίση του 2015-2016, το Ίδρυμα χρηματοδότησε τη λειτουργία 8 ξενώνων φιλοξενίας ασυνόδευτων παιδιών-προσφύγων σε όλη την Ελλάδα, καθώς και εξοπλισμό, τρόφιμα και εκπαιδευτικό υλικό.
Παρατηρητήριο για τη Δημόσια Υγεία
Πιο πρόσφατη πρωτοβουλία του Ιδρύματος είναι το Παρατηρητήριο για τις Πολιτικές και την Οργάνωση της Δημόσιας Υγείας, το οποίο λειτουργεί με τη συμβολή του Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην Ελλάδα και τη συνεργασία στρατηγικών εταίρων όπως το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (όπου και θα φιλοξενείται), το Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ και η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών.
Στόχος του είναι να προάγει τη συναντίληψη και τη συναίνεση γύρω από σύγχρονες προσεγγίσεις στη δημόσια υγεία, και να παρακολουθεί την υιοθέτηση αυτών των προσεγγίσεων από τους αρμόδιους πολιτικούς, επιστημονικούς και κοινωνικούς φορείς — καλύπτοντας ζητήματα από την πρόληψη και την προαγωγή υγείας μέχρι τη διαχείριση κρίσεων και τη διακυβέρνηση συστημάτων υγείας.
Σχέδιο Δράσης για το Πανεπιστήμιο του 2030
Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας «Ελλάδα 2021», το Ίδρυμα Μποδοσάκη ανέλαβε την κατάρτιση τεσσάρων ολοκληρωμένων Σχεδίων Δράσης για το μέλλον της χώρας, υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας. Το πρώτο από αυτά, το «Σχέδιο Δράσης για το Πανεπιστήμιο του 2030: Αρχές και Θέσεις», παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2021.
Για την κατάρτισή του συστάθηκε Επιστημονική Επιτροπή υπό τον συντονισμό της καθηγήτριας Βάσως Κιντή (ΕΚΠΑ), με μέλη διακεκριμένους Έλληνες ακαδημαϊκούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό — μεταξύ άλλων από τα πανεπιστήμια Οξφόρδης, Κρήτης και το Technical University Munich. Το σχέδιο προτείνει τρεις βασικούς πυλώνες μεταρρύθμισης για το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο:
Σύγχρονη οργάνωση σπουδών και έρευνας, ώστε τα ελληνικά πανεπιστήμια να ανταποκρίνονται στις σημερινές διεθνείς απαιτήσεις.
Μεγαλύτερη θεσμική ανεξαρτησία των ιδρυμάτων στη λήψη αποφάσεων.
Μηχανισμοί αξιολόγησης και υπευθυνότητας, σύμφωνα με τα διεθνώς ισχύοντα πρότυπα.
Στόχος του σχεδίου, όπως διατυπώθηκε από την Επιστημονική Επιτροπή, είναι να αναδειχθούν τα στοιχεία που θα μπορούσαν να φέρουν τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια στην πρώτη κατηγορία ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης διεθνώς.
Το Πρόγραμμα Υποτροφιών
Το Πρόγραμμα Υποτροφιών είναι ένα από τα παλαιότερα και πιο σταθερά προγράμματα του Ιδρύματος. Το 2026 συμπλήρωσε 54 συνεχόμενα χρόνια λειτουργίας, με πάνω από 2.800 υποτροφίες να έχουν χορηγηθεί συνολικά από την ίδρυσή του.
Ο στόχος παραμένει σταθερός από το 1972: να βοηθήσει άριστους Έλληνες φοιτητές, τελειόφοιτους ή πτυχιούχους, με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες, να πραγματοποιήσουν μεταπτυχιακές, διδακτορικές ή μεταδιδακτορικές σπουδές, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Τρία επιμέρους προγράμματα
Για μεταπτυχιακές σπουδές, απευθύνεται σε πτυχιούχους ή τελειόφοιτους όλων των Σχολών και Τμημάτων ΑΕΙ, για σπουδές στην Ελλάδα ή το εξωτερικό.
Για κατόχους διδακτορικού διπλώματος, με διάρκεια δύο ετών (και δυνατότητα παράτασης ενός έτους), για έρευνα στην Ελλάδα ή το εξωτερικό.
Βραχυχρόνιες υποτροφίες έως 6 μηνών, για επιστημονική επίσκεψη σε πανεπιστήμια ή ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού, με κάλυψη εξόδων διαμονής και μετακίνησης.
Ποια επιστημονικά πεδία καλύπτονται
Οι υποτροφίες δεν περιορίζονται σε έναν κλάδο. Καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων επιστημονικών πεδίων — από τη βιοϊατρική τεχνολογία, τη μοριακή ιατρική και τη βιοκαινοτομία, μέχρι τη μηχανική μάθηση, την τεχνητή νοημοσύνη, τη νανοτεχνολογία και τη διαχείριση φυσικών πόρων, αλλά και τη διοίκηση επιχειρήσεων, φορέων και μη κερδοσκοπικών οργανισμών.
Πώς αξιολογούνται οι υποψήφιοι
Οι ακαδημαϊκές επιδόσεις είναι βασικό κριτήριο, αλλά όχι το μοναδικό. Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Ιδρύματος για ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην εκπαίδευση, η αξιολόγηση των οικονομικών δυνατοτήτων του κάθε υποψηφίου βαραίνει εξίσου με τις επιδόσεις, ενώ η προσωπικότητά του συνεκτιμάται μέσα από προσωπική συνέντευξη.
Δεν κερδίζει την υποτροφία μόνο ο καλύτερος βαθμολογικά. Κερδίζει όποιος συνδυάζει άριστη επίδοση με πραγματική οικονομική ανάγκη — αυτή είναι η βασική φιλοσοφία του θεσμού από την πρώτη μέρα.
Οι φετινές υποτροφίες: 64 νέοι υπότροφοι για το 2026
Στις 21 Ιουλίου 2026, το Ίδρυμα ανακοίνωσε τα αποτελέσματα του φετινού κύκλου: 64 νέες υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές, μεταδιδακτορική έρευνα και βραχυχρόνιες ερευνητικές επισκέψεις. Οι νέοι υπότροφοι κατευθύνονται σε κορυφαία πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού, σε ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων επιστημονικών πεδίων.
Ενδεικτικά, φετινοί υπότροφοι θα σπουδάσουν Περιβαλλοντική Υγεία και κλιματική αλλαγή στο Yale, διαχείριση κινδύνων καταστροφών στο Lund της Σουηδίας, Αεροδιαστημική Μηχανική στο Colorado Boulder, Επιστήμη Υλικών στο TU Delft, εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης στην επιχειρηματική αναλυτική στο Berkeley, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δίκαιο στην Οξφόρδη, και Φαρμακευτικές Επιστήμες στο ETH της Ζυρίχης.
Φέτος, το Πρόγραμμα Υποτροφιών ενισχύεται και από νέες συνεργασίες: το Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (ΚΙΚΠΕ) χρηματοδοτεί υποτροφίες στις Βιοϊατρικές Επιστήμες, ενώ η Βουλή των Ελλήνων χρηματοδοτεί επίσης υποτροφίες μεταπτυχιακών σπουδών. Απονεμήθηκαν ακόμη δύο νέες, ονομαστικές υποτροφίες: η «Υποτροφία Δωρεάς Σάββα Παραστατίδη» για Εφαρμοσμένες Επιστήμες και Τεχνολογία, και η «Υποτροφία εις μνήμην Frank Grosveld» για Βιοεπιστήμες, προς τιμήν του διεθνούς κύρους μοριακού βιολόγου και πρώην μέλους της Επιτροπής Αριστείου του Ιδρύματος.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία «Υποτροφία των Υποτρόφων» —όπου παλαιότεροι υπότροφοι συγκεντρώνουν οι ίδιοι δωρεές για να χρηματοδοτήσουν μια επιπλέον υποτροφία— βρίσκεται πλέον στον 5ο χρόνο λειτουργίας της.
Η Κοινότητα Υποτρόφων
Κάτι που ξεχωρίζει το πρόγραμμα είναι ότι δεν σταματά στη χρηματοδότηση. Η Κοινότητα Υποτρόφων συγκεντρώνει όλους όσοι έχουν λάβει υποτροφία από το 1972 μέχρι σήμερα, και παραμένει ιδιαίτερα ενεργή — με επιστημονικά webinars, συναντήσεις δικτύωσης και ένα Πρόγραμμα Mentoring, όπου παλαιότεροι υπότροφοι στηρίζουν την πορεία νεότερων.
Από το 2022, οι ίδιοι οι υπότροφοι διοργανώνουν και μια δική τους πρωτοβουλία, την «Υποτροφία των Υποτρόφων» — μια ετήσια crowdfunding καμπάνια που συγκεντρώνει δωρεές από την κοινότητα για τη χορήγηση μιας επιπλέον υποτροφίας.
Πρακτικές πληροφορίες
Η περίοδος αιτήσεων και τα αποτελέσματα του 54ου Προγράμματος Υποτροφιών για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 έχουν ήδη ολοκληρωθεί — οι αιτήσεις έκλεισαν μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2026, και τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν τον Ιούλιο του 2026. Το Ίδρυμα ανακοινώνει κάθε χρόνο, συνήθως προς το τέλος του έτους, τη νέα προκήρυξη για τον επόμενο ακαδημαϊκό κύκλο.
Αν σε ενδιαφέρει το πρόγραμμα, το πιο χρήσιμο είναι να παρακολουθείς τις ανακοινώσεις του Ιδρύματος ώστε να είσαι έτοιμος/η όταν ανοίξει η επόμενη περίοδος αιτήσεων.
Για αναλυτικές προϋποθέσεις, προκηρύξεις, δικαιολογητικά και τη νέα περίοδο αιτήσεων όταν ανοίξει: bodossaki.gr — Υποτροφίες
Ψάχνεις κι άλλες υποτροφίες;
Το Ίδρυμα Μποδοσάκη είναι ένα από τα πολλά ιδρύματα και προγράμματα που προσφέρουν υποτροφίες σε Έλληνες φοιτητές κάθε χρόνο. Δες τον ενημερωμένο κατάλογο υποτροφιών του Education.gr για περισσότερες ενεργές ευκαιρίες.
Δες τον Κατάλογο Υποτροφιών →Το education.gr αποτελεί ανεξάρτητο ψηφιακό περιβάλλον αναζήτησης, ενημέρωσης, οργάνωσης και προβολής πληροφοριών που σχετίζονται με την εκπαίδευση, τις σπουδές, τις δεξιότητες, τους εκπαιδευτικούς φορείς και την επαγγελματική ανάπτυξη. Δεν αποτελεί δημόσιο φορέα, κρατικό οργανισμό ή επίσημο εκπαιδευτικό ίδρυμα, και δεν έχει καμία θεσμική ή εμπορική σχέση με το Ίδρυμα Μποδοσάκη.
