Τι είναι το Webometrics Ranking και πώς μετρώνται τα ελληνικά πανεπιστήμια

Πώς προκύπτουν οι διεθνείς ακαδημαϊκές κατατάξεις, ποιοι δείκτες θεωρούνται πιο αξιόπιστοι και πού ξεχωρίζουν τα ελληνικά ΑΕΙ.

Πώς γεννήθηκαν τα ακαδημαϊκά rankings

Τα πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο αξιολογούνται πλέον με βάση ποσοτικούς δείκτες, γνωστούς ως academic rankings. Οι πιο γνωστές διεθνείς κατατάξεις είναι η QS World University Rankings, η Times Higher Education (THE) και η Shanghai Ranking (ARWU). Κάθε μία χρησιμοποιεί διαφορετική μεθοδολογία, συνδυάζοντας στοιχεία όπως η ποιότητα της έρευνας, η διεθνής απήχηση, η διδασκαλία και η φήμη του ιδρύματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, έχει δημιουργηθεί και μια πιο “αντικειμενική” κατάταξη: το Webometrics Ranking, που εστιάζει σε μετρήσιμα δεδομένα από το διαδίκτυο και ειδικά από την πλατφόρμα Google Scholar.

Τι είναι το Webometrics Ranking

Το Webometrics Ranking of World Universities αποτελεί ερευνητική πρωτοβουλία του Cybermetrics Lab, το οποίο ανήκει στο Ανώτατο Συμβούλιο Επιστημονικών Ερευνών της Ισπανίας (CSIC) – έναν από τους εγκυρότερους δημόσιους φορείς έρευνας στην Ευρώπη.

Μία από τις πιο γνωστές υποκατηγορίες του Webometrics είναι το Transparent Ranking, που κατατάσσει τα πανεπιστήμια με βάση τον αριθμό ετεροαναφορών (citations) που λαμβάνουν οι ερευνητές τους στο Google Scholar. Η κατάταξη αυτή δεν βασίζεται σε ερωτηματολόγια ή γνώμες ειδικών, αλλά σε πραγματικά και επαληθεύσιμα δεδομένα.

Πώς λειτουργεί το Google Scholar Citations

Το Google Scholar είναι μια πλατφόρμα που συγκεντρώνει επιστημονικές δημοσιεύσεις, άρθρα και μελέτες. Κάθε ερευνητής μπορεί να δημιουργήσει δημόσιο προφίλ, όπου καταγράφονται οι εργασίες του και το πόσες φορές έχουν αναφερθεί από άλλους επιστήμονες.

Αυτός ο αριθμός των αναφορών (citations) αποτελεί δείκτη της επιστημονικής επιρροής ενός πανεπιστημίου. Στο Transparent Ranking εξετάζονται 310 προφίλ ερευνητών από κάθε ίδρυμα, εξαιρώντας τα 20 κορυφαία για να αποφεύγονται στρεβλώσεις.

Έτσι, η τελική κατάταξη αντικατοπτρίζει το συνολικό ερευνητικό αποτύπωμα ενός πανεπιστημίου στον παγκόσμιο ιστό.

Πόσο αξιόπιστα είναι τα rankings;

Κάθε σύστημα αξιολόγησης έχει διαφορετικά κριτήρια και, επομένως, διαφορετικό βαθμό αξιοπιστίας ανάλογα με το τι μετρά. Το Webometrics θεωρείται αξιόπιστο ως προς την ποσοτική μέτρηση της ερευνητικής παραγωγής, αλλά δεν αποτυπώνει στοιχεία όπως η ποιότητα της διδασκαλίας ή η απορρόφηση αποφοίτων.

Αντίθετα, οι QS και THE συνυπολογίζουν δείκτες φήμης, συνεργασιών και οικονομικών δεδομένων, κάτι που δίνει μια πιο “ολιστική” εικόνα, αλλά με μικρότερη αντικειμενικότητα.

Τα ελληνικά πανεπιστήμια στις διεθνείς λίστες

Στην πρόσφατη κατάταξη του Webometrics Transparent Ranking (Ιανουάριος 2025), το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) κατέλαβε την 6η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση τον αριθμό ετεροαναφορών στο Google Scholar. Ακολουθούν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το ΕΜΠ και το Πανεπιστήμιο Κρήτης, που συγκαταλέγονται επίσης στα κορυφαία της Ανατολικής Ευρώπης.

Αν και κάθε κατάταξη έχει διαφορετική προσέγγιση, τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια αποδεικνύουν ότι διατηρούν ισχυρή ερευνητική παρουσία, με διεθνή αναγνώριση και αυξανόμενο κύρος τα τελευταία χρόνια.